A co jeśli tak naprawdę możemy grzeszyć?

---

W naszym wciąż katolickim kraju od dzieciństwa wpaja się nam, że grzechu należy się wystrzegać. Wyjaśnienia dlaczego mogą już się różnić w zależności od domu, w którym się wychowaliśmy, stopnia bliskości z Kościołem, a także osobowości i przekonań osób, które nas wychowywały czy dyscyplinowały.

Stawiało się nam przed oczyma listę przykazań. Nie rób tego. Nie rób tamtego. Nie cudzołóż. Nie kradnij. Nie kłam. Czcij ojca i matkę. Często bez większego wyjaśnienia. Bez odpowiedzi na najprostsze pytanie:

A po co to wszystko?

Nie można grzeszyć – tak nam powiedziano.

Ale dlaczego nie można grzeszyć?

Bo Bóg się na nas obrazi? A może tak się zdenerwuje, że z miejsca pośle nas do piekła? Hmm. Albo może dlatego, że nasz grzech Go boli?

Jeśli zrobię coś przeciwko drugiej osobie, rzeczywiście mogę ją zranić. O ile moje działanie jest wymierzone bezpośrednio w nią albo w jakiś sposób wpływa na jej życie. Mogę kogoś okłamać, zdradzić, wykorzystać, upokorzyć. Mogę sprawić komuś ból i ponieść konsekwencje tego, co zrobiłam.

Ale w jaki sposób, ja, zwykła kobieta, miałabym zranić Boga? Nie posiadam takiej mocy, o ile mi wiadomo. Nie mam też żadnej możliwości, żeby na Niego wpłynąć. Co czasem nie jest mi na rękę. Wolałabym przecież, żeby spełniał moje życzenia.

Ups.

W sensie wysłuchiwał moich modlitw.

Czy można grzeszyć, skoro Bóg przebacza?

Jeśli jednak przyjąć katolicką perspektywę, problem robi się ciekawszy. Bóg jest wszechwiedzący, wszechmocny i miłosierny. Jednocześnie – zgodnie z nauczaniem Kościoła – człowiek może uzyskać przebaczenie każdego grzechu, jeśli rzeczywiście zwróci się ku Bogu i przyjmie Jego miłosierdzie.

To rodzi nowe pytanie. Skoro mogę grzeszyć, a później otrzymać przebaczenie, to co właściwie powstrzymuje mnie przed grzechem?

Uznałam więc, że zrobię sobie mały test. Na razie tylko w głowie. Czysto teoretycznie zaczęłam rozważać kilka sytuacji, w których mogłabym zgrzeszyć. Nie po to, żeby rzeczywiście to zrobić, ale żeby sprawdzić, co właściwie znajduje się po drugiej stronie zakazu.

„Nie cudzołóż”

Mogę przecież pójść do łóżka z mężem koleżanki. Załóżmy nawet, że on sam miałby na to ochotę. Załóżmy, że byłby kryzys, emocje, chemia, okazja i cała reszta tego romantycznego pakietu, który ludzie lubią nazywać „sytuacja po prostu się wydarzyła”.

Mogę.

Tylko po co?

Zaczęłam robić rachunek zysków i strat. Co właściwie zyskam?

Przyjemność? Być może. Poczucie atrakcyjności? Może trochę. Potwierdzenie własnej wartości albo podbicie ego? Niekoniecznie tego potrzebuję. Przygodę? Być może, ale przygoda wydaje się dość droga, jeśli jej ceną mogą być gniew, poczucie winy, rozpad relacji, oskarżenia i zranienie kilku osób.

Rozważyłam wszystkie za i przeciw. W tej sytuacji prawdopodobnie ktoś zostałby skrzywdzony. A Bóg mógłby co najwyżej odhaczyć kolejny punkt na liście moich przewinień (o ile by taką listę prowadził).

Czy moralność jest możliwa bez religii i Boga?

I wtedy dotarło do mnie coś trochę niewygodnego.

Do tego, żeby nie przespać się z mężem koleżanki, wcale nie potrzebowałam Boga. Nie potrzebowałam piekła. Nie potrzebowałam nawet dziesięciu przykazań. Wystarczyło mi zrozumienie, że moje decyzje mają konsekwencje.

Nie rób drugiemu co tobie nie miłe.

I nagle „nie cudzołóż” przestało być wyłącznie religijnym zakazem. Staje się całkiem rozsądną zasadą życia.

Pojawia się więc pytanie: czy do tego, żeby jej przestrzegać, rzeczywiście potrzebuję Boga?

Przecież mogę nie zdradzać nie dlatego, że boję się piekła, ale dlatego, że nie chcę być osobą, która świadomie przykłada rękę do czyjegoś cierpienia. Mogę nie kraść nie dlatego, że przykazanie tego zabrania, ale dlatego, że rozumiem, co oznacza odebranie komuś czegoś, co do niego należy. Mogę nie kłamać nie dlatego, że Bóg słyszy każde moje słowo, ale dlatego, że wiem, że zaufanie jest czymś trudnym do zbudowania, a bardzo łatwym do zniszczenia.

Przykazania, zakazy i konsekwencje własnych wyborów

Bo dziecko potrzebuje zakazu.

Nie dotykaj. Nie wolno. To jest złe.

Dziecko nie zawsze rozumie, dlaczego nie powinno czegoś robić. Potrzebuje granicy, zanim będzie w stanie zrozumieć jej sens.

Dorosły człowiek może natomiast zacząć pytać o konsekwencje.

Nie: czy Bóg mnie ukarze?

Tylko: co się stanie, jeśli to zrobię?

Komu zaszkodzę? Co zyskam? Co stracę? Jaką cenę zapłacę ja, a jaką inni? Czy krótkotrwała przyjemność jest warta długotrwałych konsekwencji? Czy będę umiała spojrzeć na siebie później i powiedzieć: tak, zrobiłam to świadomie i nadal uważam, że było warto?

Tak więc grzech staje się wyborem. Czymś więcej niż złamaniem boskiego przepisu. A moralność – czymś więcej niż posłuszeństwem.

I dlatego mój mały eksperyment nie doprowadził mnie do wniosku, że skoro Bóg wybacza, to można robić wszystko. Wręcz przeciwnie.

Mogę grzeszyć. Tylko po co?

Nie muszę być dobra dlatego, że ktoś patrzy. Mogę próbować być dobra dlatego, że ja patrzę. Na siebie. Na innych. Na konsekwencje własnych decyzji.

Skoro mogę zrobić wszystko, co wybiorę, to kim chcę być, kiedy już wybiorę?